ĐIỀU KIỆN AN TOÀN GIÀN GIÁO TRONG THI CÔNG XÂY DỰNG – QUY ĐỊNH VÀ HƯỚNG DẪN THỰC TẾ TẠI CÔNG TRƯỜNG
An toàn giàn giáo cần là một hệ thống gồm kết cấu chịu lực, bộ phận liên kết, sàn thao tác, phương tiện chống ngã, biện pháp ngăn vật rơi, giảm nguy cơ mất an toàn cho người thi công và quy trình quản lý tại công trường. Không thể chỉ kiểm tra ống thép, cùm khóa hay chất lượng phụ kiện rồi kết luận giàn giáo an toàn.
1. Những quy định chuyên ngành về an toàn giàn giáo
|
Quy chuẩn |
Nội dung điều chỉnh |
Ý nghĩa thực tế |
|---|---|---|
|
QCVN 18:2021/BXD |
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn trong thi công xây dựng |
Cơ sở quy định các yêu cầu an toàn đối với giàn giáo, làm việc trên cao, phòng ngừa vật rơi và tổ chức công trường |
|
TCVN 13662:2023 |
Giàn giáo – Yêu cầu an toàn |
Hướng dẫn chi tiết yêu cầu về thiết kế, lắp đặt, sử dụng, kiểm tra, bảo dưỡng và tháo dỡ giàn giáo |
QCVN 18:2021/BXD được ban hành kèm Thông tư 16/2021/TT-BXD và thay thế QCVN 18:2014/BXD.
Yêu cầu về thiết kế và khả năng chịu lực
-
Trọng lượng bản thân hệ thống giàn giáo.
-
Tải trọng của công nhân.
-
Vật liệu, dụng cụ và thiết bị đặt trên sàn thao tác.
-
Tác động của gió.
-
Các ảnh hưởng do lún lệch, nghiêng hoặc điều kiện bất lợi khác.
QCVN 18:2021/BXD quy định tải trọng đứng dự tính lớn nhất phải được xem xét với hệ số an toàn tối thiểu bằng 4 đối với giàn giáo thông thường; dây, cáp treo của giàn giáo treo có yêu cầu riêng là tối thiểu 6. Đây là yêu cầu trong thiết kế khả năng chịu lực, không phải hướng dẫn để công trường tự thử tải tùy ý.
Yêu cầu về nền móng và liên kết
-
Chân giàn giáo phải đặt trên nền hoặc kết cấu đỡ vững chắc.
-
Có chân đế, tấm lót phù hợp để phân phối tải trọng.
-
Có biện pháp chống trượt, chống lún và chống dịch chuyển ngang.
-
Giàn giáo không được thiết kế đứng độc lập phải được neo vào kết cấu công trình theo đúng phương án lắp dựng.
-
Không sử dụng tường yếu, ống thoát nước hoặc kết cấu không đủ khả năng chịu lực làm điểm neo.
Yêu cầu về lan can và tấm chắn chân
Theo QCVN 18:2021/BXD, đối với giàn giáo có chiều cao từ 2 m trở lên, phải lắp lan can an toàn và tấm chắn chân tại các phần sàn công tác, đường đi và thang bậc. Chiều rộng sàn công tác, thang và lối đi phải phù hợp, không nhỏ hơn 50 cm theo yêu cầu tại mục 2.2.3.13.
Ngoài ra, quy chuẩn còn yêu cầu phòng ngừa người bị ngã khi làm việc ở độ cao từ 2 m trở lên và tại các vị trí nguy hiểm như mép mái, mặt dốc, hố và lỗ mở. Nếu không thể lắp lan can, phải có biện pháp bảo vệ thay thế phù hợp như lưới an toàn, sàn đỡ hoặc hệ thống dây an toàn và dây cứu sinh.
Yêu cầu về kiểm tra và bảo trì
Theo mục 2.2.4.1 QCVN 18:2021/BXD, tần suất kiểm tra định kỳ tối thiểu gồm:
|
Loại giàn giáo |
Chu kỳ kiểm tra tối thiểu |
|---|---|
|
Giàn giáo kim loại |
7 ngày |
|
Giàn giáo treo, giàn giáo leo |
1 ngày |
|
Giàn giáo phi kim loại |
12 giờ |
Ngoài ra, phải kiểm tra sau khi có thay đổi, hư hỏng hoặc các sự kiện có khả năng ảnh hưởng đến độ bền và ổn định như bão, lốc, mưa lớn kéo dài, động đất hoặc va chạm của thiết bị thi công.
Không được tự ý thay đổi phương án lắp dựng so với thiết kế đã được phê duyệt hoặc tháo dỡ giàn giáo khi chưa có sự chấp thuận, kiểm tra và giám sát của người có thẩm quyền.
2. Những yêu cầu thực tế ngoài công trường
Kiểm tra vật tư trước khi lắp dựng

|
Vật tư |
Nội dung cần kiểm tra |
|---|---|
|
Ống thép |
Không cong, nứt, móp méo, ăn mòn nghiêm trọng |
|
Khung giàn giáo |
Không biến dạng, mối hàn không hư hỏng |
|
Cùm khóa |
Không nứt vỡ, biến dạng, ren và cơ cấu khóa hoạt động tốt |
|
Chốt liên kết |
Đúng chủng loại, không thiếu hoặc lỏng |
|
Chân đế, kích tăng |
Không cong, nứt, ren hư hỏng |
|
Thanh giằng |
Đầy đủ, đúng chủng loại, không biến dạng |
|
Sàn thao tác |
Không nứt, gãy, cong võng, trơn trượt hoặc xê dịch |
Không sử dụng cấu kiện đã hư hỏng, han rỉ sét chỉ vì muốn tận dụng vật tư cũ. Những bộ phận ảnh hưởng đến khả năng chịu lực và liên kết cần được loại khỏi khu vực sử dụng.
Kiểm tra mặt bằng và nền đặt giàn giáo
Kiểm tra:
-
Nền đất có đủ khả năng chịu tải không?
-
Có nguy cơ lún, sụt hoặc đọng nước không?
-
Có tấm lót chân đế để phân phối tải trọng không?
-
Chân giàn giáo có được đặt đúng vị trí và cân chỉnh không?
-
Có nguy cơ va chạm với xe, máy móc hoặc thiết bị nâng không?
Không đặt chân giàn giáo trực tiếp lên nền đất yếu hoặc sử dụng gạch rời, vật liệu dễ vỡ để kê chân.
Kiểm tra độ ổn định của hệ thống

-
Giàn giáo có thẳng đứng và cân bằng không?
-
Các thanh giằng chéo đã được lắp đủ chưa?
-
Các vị trí nối ống và cùm khóa có chắc chắn không?
-
Hệ thống neo vào công trình có đúng thiết kế không?
-
Các tầng giàn giáo có bị xô lệch hoặc rung lắc bất thường không?
-
Có cấu kiện nào bị tháo bỏ trong quá trình thi công không?
Không được tự ý tháo thanh giằng hoặc thay đổi vị trí neo để thuận tiện cho công việc khác.
Kiểm tra sàn thao tác và lối di chuyển

-
Được lắp đặt chắc chắn, không bị xê dịch.
-
Không có khe hở hoặc vị trí có nguy cơ vấp ngã.
-
Có chiều rộng phù hợp với công việc.
-
Có lan can và tấm chắn chân tại các vị trí cần bảo vệ.
-
Không để vật liệu, dụng cụ rơi xuống khu vực bên dưới.
-
Có lối lên xuống an toàn, không phải trèo qua các thanh giàn giáo.
Quản lý người làm việc trên giàn giáo
-
Người lắp dựng, tháo dỡ phải được đào tạo và có năng lực phù hợp với công việc được giao.
-
Người lao động phải được hướng dẫn về lối lên xuống, tải trọng cho phép và các khu vực nguy hiểm.
-
Không cho người không có nhiệm vụ tự ý lên giàn giáo.
-
Không làm việc trên sàn công tác khi chưa được xác nhận đủ điều kiện sử dụng.
-
Không tập trung quá nhiều người hoặc vật tư tại một vị trí.
3. Biển bảng cảnh báo và chỉ dẫn an toàn thi công

|
Loại biển |
Nội dung gợi ý |
Vị trí |
|---|---|---|
|
Biển cảnh báo nguy hiểm |
Khu vực nguy hiểm – Cẩn thận vật rơi |
Phía dưới giàn giáo |
|
Biển cảnh báo làm việc trên cao |
Nguy hiểm – Có người đang làm việc trên cao |
Lối vào khu vực thi công |
|
Biển bắt buộc đội mũ |
Bắt buộc đội mũ bảo hộ |
Lối vào công trường |
|
Biển bắt buộc dùng dây an toàn |
Bắt buộc sử dụng thiết bị chống rơi |
Khu vực làm việc trên cao |
|
Biển cấm vào |
Cấm người không có nhiệm vụ |
Khu vực lắp dựng, tháo dỡ |
|
Biển chỉ dẫn lối đi |
Lối lên xuống giàn giáo |
Các vị trí tiếp cận |
|
Biển cảnh báo điện |
Nguy hiểm điện cao áp |
Gần đường dây, thiết bị điện |
Bảng chỉ dẫn tình trạng giàn giáo

Bảng quản lý tốt nên có các thông tin:
-
Mã số hoặc tên giàn giáo.
-
Vị trí lắp đặt.
-
Ngày lắp dựng.
-
Ngày kiểm tra gần nhất.
-
Người kiểm tra hoặc người phụ trách.
-
Tình trạng sử dụng.
-
Tải trọng hoặc giới hạn sử dụng theo thiết kế.
-
Ghi chú về các hư hỏng, hạn chế nếu có.
Sử dụng hệ thống thẻ màu:
- Thẻ màu xanh – Được phép sử dụng
- Thẻ màu đỏ – Không được sử dụng
- Thẻ màu vàng – Cần lưu ý hoặc hạn chế
Rào chắn và dây cảnh báo

Các loại vật tư thường sử dụng:
-
Dây cảnh báo đỏ - trắng.
-
Dây cảnh báo vàng - đen.
-
Cọc tiêu giao thông.
-
Rào chắn di động, rào chắn chữ A...
-
Hàng rào cứng.
-
Biển cấm người không có nhiệm vụ.
Dây cảnh báo chỉ có tác dụng nhận diện và nhắc nhở. Khi cần ngăn người đi vào khu vực nguy hiểm, phải sử dụng rào chắn vật lý hoặc biện pháp kiểm soát lối tiếp cận phù hợp.
|
Vật tư |
Chức năng |
Mức độ quan trọng |
|---|---|---|
|
Lan can an toàn |
Ngăn người lao động ngã khỏi mép sàn |
Bộ phận bảo vệ quan trọng |
|
Tấm chắn chân |
Hạn chế dụng cụ, vật liệu trượt khỏi sàn |
Bộ phận bảo vệ quan trọng |
|
Lưới chắn an toàn |
Hỗ trợ ngăn người hoặc vật rơi theo thiết kế |
Phụ thuộc loại lưới và mục đích |
|
Sàn hứng vật rơi |
Đỡ vật rơi tại khu vực được thiết kế bảo vệ |
Phụ thuộc thiết kế chịu tải |
|
Thang lên xuống |
Tạo lối tiếp cận an toàn |
Cần có và cố định chắc chắn |
|
Dây đai an toàn toàn thân |
Bảo vệ cá nhân khi làm việc trên cao |
Sử dụng theo phương án chống rơi |
|
Dây cứu sinh, điểm neo |
Kết nối hệ thống chống rơi cá nhân |
Phải đủ khả năng chịu lực |
Cần phân biệt lưới bao che với lưới chắn phòng rơi người. TCVN 13662:2023 định nghĩa lưới chắn phòng rơi là một hệ thống có chức năng đỡ người khi bị ngã và ngăn vật rơi; vì vậy không thể mặc định lưới bao che thông thường có khả năng này
Nhóm phụ kiện nhựa: Nắp nhựa D48 và vỏ nhựa bọc cùm khóa giàn giáo xây dựng

Nắp nhựa bịt đầu ống giàn giáo D48

- Che chắn đầu ống thép: Đầu ống thép có thể tạo ra cạnh tiếp xúc hoặc bề mặt sắc tùy tình trạng cắt và gia công. Nắp nhựa giúp che phủ phần đầu ống khi được lắp vừa và giữ chắc.
- Hạn chế tiếp xúc trực tiếp: Khi công nhân di chuyển, vận chuyển hoặc thao tác gần đầu ống, nắp nhựa có thể giảm tiếp xúc trực tiếp với mép đầu ống.
- Hạn chế bụi bẩn và vật lạ: Nắp nhựa che phần miệng ống, hạn chế bụi và vật lạ lọt vào bên trong.
- Hỗ trợ nhận diện và hoàn thiện hệ thống: Màu sắc nổi bật giúp dễ nhận biết vị trí đầu ống đã được che chắn, đồng thời tạo hình thức gọn gàng, đồng bộ hơn.
- Hỗ trợ bảo quản khi tập kết và vận chuyển: Khi ống thép được tập kết hoặc vận chuyển, nắp nhựa có thể giúp hạn chế bụi bẩn và va chạm trực tiếp tại đầu ống.
Vỏ nhựa bọc cùm khóa giàn giáo

- Che phủ bề mặt cùm khóa: Hỗ trợ che chắn một số phần kim loại bên ngoài của cụm cùm khóa.
- Hạn chế tiếp xúc trực tiếp: Tại các vị trí công nhân thường xuyên đi lại hoặc thao tác gần cùm khóa, lớp vỏ nhựa có thể hạn chế tiếp xúc trực tiếp với một số cạnh, góc kim loại.
- Tăng khả năng nhận diện: Màu vàng nổi bật giúp dễ nhận biết vị trí cùm khóa trên hệ thống giàn giáo.
- Hỗ trợ hoàn thiện hình thức công trình: Giúp các cụm khóa có hình thức đồng bộ, gọn gàng hơn.
- Hỗ trợ bảo quản bề mặt: Có thể hạn chế một số va chạm trực tiếp từ bên ngoài lên bề mặt cùm khóa trong quá trình tập kết và sử dụng.
Huấn luyện và phân công trách nhiệm
|
Đối tượng |
Trách nhiệm chính |
|---|---|
|
Nhà thầu thi công |
Tổ chức biện pháp đảm bảo an toàn |
|
Người phụ trách giàn giáo |
Kiểm tra, giám sát tình trạng giàn giáo |
|
Đội lắp dựng |
Lắp dựng, điều chỉnh và tháo dỡ đúng quy trình |
|
Người lao động |
Sử dụng đúng hướng dẫn, không tự ý thay đổi kết cấu |
|
Cán bộ an toàn |
Theo dõi, kiểm tra, nhắc nhở và ghi nhận vi phạm |
Không nên để công nhân tự ý tháo cùm khóa, thanh giằng hoặc lan can để thuận tiện thi công.
Các yêu cầu khác:
- Quản lý tải trọng trên sàn công tác
- Kiểm soát vật rơi và khu vực phía dưới
- Kiểm tra thiết bị bảo hộ cá nhân
- Quản lý khi tháo dỡ giàn giáo
- Kiểm tra và bảo quản phụ kiện nhựa
An toàn giàn giáo trong thi công xây dựng là một hệ thống yêu cầu tổng hợp, bao gồm chất lượng cấu kiện, khả năng chịu lực, liên kết, sàn thao tác, lan can, tấm chắn chân, lưới bảo vệ, thiết bị chống rơi, biển báo và công tác kiểm tra, giám sát.
4. Tài liệu tham khảo
-
QCVN 18:2021/BXD – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn trong thi công xây dựng: Công báo Chính phủ – Thông tư 16/2021/TT-BXD và QCVN 18:2021/BXD.
-
TCVN 13662:2023 – Giàn giáo, yêu cầu an toàn: Toàn văn tiêu chuẩn TCVN 13662:2023 và Thông tin tình trạng tiêu chuẩn từ VSQI.
-
Yêu cầu an toàn giàn giáo theo QCVN 18:2021/BXD: Tra cứu quy chuẩn và nội dung kỹ thuật.
-
Yêu cầu về biển báo, rào chắn, kiểm tra và bảo trì: Quy định kiểm soát công trường và Quy định kiểm tra, giám sát và bảo trì giàn giáo.

